واژه‌یاب
سلام،
بررسی‌ها نشان می‌دهد الفبای فارسی سی‌ودو حرف دارد. اگر این حرف‌ها را پنج‌تا پنج‌تا کنار هم بچینید، بیش از سی‌وسه میلیون ترکیب مختلف ساخته می‌شود. از این تعداد فقط چند هزار تا واژه هستند و بقیه، در بهترین حالت، اسم شرکت‌های نوپا. حالا سعی کنید حدس بزنید کدام‌یک از آن چند هزار واژه، واژهٔ امروز است. آفرین، به احتمال زیاد درست حدس نزدید! برای همین است که شش فرصت دارید.
احتمالاً بازی وردل (Wordle) به گوشتان خورده و شاید حتی مدتی هر روز صبح، پیش از چای، با آن کلنجار رفته‌اید. مدت‌ها بود دلم می‌خواست بازی‌ای از همین سبک بسازم که نه‌تنها واژه‌هایش فارسی باشد، بلکه قواعدش هم به زبان فارسی بخورد. بالاخره فرصتش ایجاد شد و بازی واژه‌یاب را در آدرس vazheyab.debug.ir راه‌اندازی کردم.
قاعدهٔ بازی ساده است: واژهٔ پنج‌حرفی را در شش بار حدس می‌زنید و بعد از هر حدس، خانه‌ها رنگ می‌گیرند. فیروزه‌ای یعنی حرف درست در جای درست، زعفرانی یعنی حرف در واژه هست ولی جای دیگری، و خاکستری یعنی بهتر است قید این حرف را بزنید. رنگ‌ها با دقت و وسواس فراوان از میان رنگ‌های اصیل ایرانی انتخاب شده‌اند؛ دست‌کم این چیزی است که اگر کسی بپرسد عرض خواهم کرد.
نکتهٔ مهم این است که واژه‌ها به قاعدهٔ جدول کلمات متقاطع نوشته می‌شوند. یعنی «آ» را «ا» می‌نویسید، «ئ» را «ی» و «ؤ» را «و»، و تشدید و نیم‌فاصله هم خانه‌ای اشغال نمی‌کنند. اگر اهل حل جدول باشید، از همین حالا دستتان آمده؛ اگر نیستید، چند روز دیگر خواهید بود. صفحه‌کلید بازی هم همان چیدمان استاندارد صفحه‌کلید فارسی است تا انگشت‌هایتان دچار سردرگمی نشوند.
هر روز از نیمه‌شب به وقت تهران، یک واژهٔ تازه برای همه انتخاب می‌شود. جالب است بدانید واژهٔ هر روز به کمک drand انتخاب می‌شود؛ منبعی عمومی برای تولید اعداد تصادفی که چند دانشگاه و شرکت در نقاط مختلف دنیا با هم اداره‌اش می‌کنند. در نتیجه حتی سازندهٔ بازی هم از واژهٔ فردا خبر ندارد و این را با افتخار عرض می‌کنم. پس لطفاً سراغ واژهٔ فردا را از اینجانب نگیرید.
اگر واژهٔ روز را زود حل کردید، یا زود باختید، حالت «آزاد» در خدمتتان است و می‌توانید هر چند بار که بخواهید با واژه‌های تصادفی بازی کنید. بازی آمارتان را هم نگه می‌دارد: تعداد بازی‌ها، درصد برد، برد پیاپی و اینکه معمولاً در چندمین حدس به جواب می‌رسید. همچنین می‌توانید نتیجه را بدون لو دادن واژه، به شکل چند مربع رنگی برای دوستانتان بفرستید و تا فردا به آنها فخر بفروشید.
برای ساختن فهرست واژه‌ها چند منبع زبان فارسی کنار هم گذاشته شد و نزدیک به سه هزار و چهارصد واژه یکی‌یکی برای جواب انتخاب شد. اسم‌های خاص، جمع‌ها و صرف‌های مختلف فعل هیچ‌وقت جواب نیستند، ولی به عنوان حدس پذیرفته می‌شوند؛ در مجموع بیش از سیزده هزار واژه را می‌توانید حدس بزنید. جالب است بدانید واژهٔ «لوبیا» در فهرست هست؛ غلافش خیر.
تحقیقات گسترده‌ای که انجام شده نشان می‌دهد یکی از بهترین واژه‌ها برای شروع بازی «درایت» است؛ که البته داشتنش در ادامهٔ بازی هم بی‌تأثیر نیست.
واژه‌یاب را می‌توانید مثل یک برنامه روی صفحهٔ اصلی گوشی‌تان نصب کنید. در اندروید دکمهٔ نصب را کنار آیکون آمار بزنید و در آیفون از منوی اشتراک‌گذاری Safari گزینهٔ Add to Home Screen را انتخاب کنید. حالت آزاد حتی بدون اینترنت هم کار می‌کند.
در یکی از مطالب قبلی راجع به کمبود محتوای فارسی و اهمیت آن برای هوش مصنوعی نوشته بودم. این بازی هم قدم کوچکی در همان مسیر است؛ هر واژه‌ای که حدس می‌زنید، اگر به هوش مصنوعی کمکی نکند، دست‌کم به حافظهٔ خودتان کمک خواهد کرد.
اگر واژه‌ای را می‌شناسید که بازی قبولش نمی‌کند، یا به نظرتان واژهٔ روز جواب مناسبی نبوده، خبر بدهید. میزان استقبال و نظرات شما قدم‌های بعدی این پروژه را تعیین خواهد کرد.
در حفظ و احیای واژه‌های فارسی کوشا باشید.
موفق باشید.